De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)

In Nederland was er sinds 1 september 2001 de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), waarna op 1 januari 2016 de Meldplicht datalekken werd toegevoegd. Zo hadden alle 28 landen in de Europese Unie hun eigen wet- en regelgeving op het gebied van privacy. Echter, globalisering en technologieën ontwikkelen zich in een razend tempo en bedrijven en organisaties verwerken steeds meer data voor uiteenlopende doeleinden. Daarom is per 25 mei 2018 een vervangende, nieuwe Europese regelgeving van kracht: de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) of General Data Protection Regulation (GDPR), in het Engels. Hiermee wordt de privacy van alle EU/EER-burgers beter beschermd.

De nieuwe wetgeving

Eén van de verantwoordelijkheden binnen de AVG is dat u als bedrijf een verantwoordingsplicht heeft. Dit betekent dat u verplicht bent om de gegevensverwerking in kaart te brengen. Welke persoonsgegevens verwerkt u? Met welk doel? Waar komen de gegevens vandaan en met wie deelt uw bedrijf de gegevens?

Overtreedt uw bedrijf de AVG, dan kan de Autoriteit Persoonsgegevens u een boete opleggen. Deze kan oplopen tot maximaal 20 miljoen euro of 4 procent van de wereldwijde omzet. Kortom: reden genoeg om goed voorbereid te zijn.

Welke 7 stappen kunt u nemen om te voldoen aan de AVG?

1. Verwerkingen – Artikel 30

Register van verwerkingsactiviteiten

Houd een register van verwerkingsactiviteiten bij. Wanneer uw organisatie meer dan 250 medewerkers heeft bent u hier zelfs toe verplicht. Ook bent u hiertoe verplicht als uw organisatie minder dan 250 medewerkers heeft, maar u persoonsgegevens verwerkt die een hoog risico inhouden voor de rechten en vrijheden van personen. Dit is ook van toepassing als u bijzondere persoonsgegevens verwerkt, zoals gegevens over godsdienst, gezondheid, politieke voorkeur of strafrechtelijke gegevens.

Een verwerkingsregister bevat per verwerking het doel en de aard van de verwerking, de getroffen beveiligingsmaatregelen en wie verantwoordelijk is.

2. Maatregelen in beveiliging – Artikel 32

Beveiliging van de bewerking

Pas technische en organisatorische maatregelen toe, zoals pseudonimisering en versleuteling. Zorg ook voor een beschrijving van deze maatregelen zoals die zijn gerealiseerd. Hiermee waarborgt u de beveiliging van systemen en de daarmee verwerkte persoonsgegevens. Richt een managementcyclus in waarbij zo nodig optimalisaties worden doorgevoerd.

3. Categorisering van persoonsgegevens – Artikel 9

Verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens

Geef aan wat de gevoeligheden van de verwerkte persoonsgegevens zijn en welke risico’s hiermee gemoeid zijn voor de betrokkenen. Dit is van toepassing wanneer u persoonsgegevens verwerkt waaruit bijvoorbeeld geslacht, leeftijd, etniciteit of economisch welzijn blijken.

4. Data protection impact assessment (DPIA) – Artikel 35

Gegevensbeschermingseffectbeoordeling

Voer een Data protection impact assessment (DPIA) – uit. Bedrijven die een hoog privacyrisico lopen zijn zelfs verplicht om een DPIA uit te voeren en eventueel maatregelen te nemen. Een hoog risico loopt u onder meer als u op grote schaal gevoelige persoonsgegevens verwerkt, of individuen profileert, of als u in een publiek gebied cameratoezicht houdt.

Bij de risicoanalyse toetst u periodiek eventuele interne privacy problemen en brengt u deze in kaart. Beoordeel of de getroffen maatregelen nog in lijn zijn met de AVG en met alle privacy principes en risico’s. Toets ook of de doelstelling van de verwerking behaald kan worden via andere wegen, of met minder persoonsgegevens. Voer bij gewijzigde omstandigheden of wijzigingen in systemen opnieuw een DPIA uit.

5. Privacy by Design of Privacy by Default – Artikel 25

Gegevensbescherming door ontwerp en door standaardinstellingen

Houd rekening met Privacy by Design en Privacy by Default.

Privacy by Design

Met Privacy by Design besteedt u bij de ontwikkeling van nieuwe informatiesystemen, maar ook bij wijzigingen, ten eerste aandacht aan privacy verhogende maatregelen. Ten tweede houdt u rekening met dataminimalisatie: u verwerkt zo min mogelijk persoonsgegevens, dat wil zeggen: alleen de gegevens die noodzakelijk zijn voor het doel van de verwerking. Op deze manier kunt u een zorgvuldige en verantwoorde omgang met persoonsgegevens technisch afdwingen. Daarbij moeten systemen voor ingebruikname naar de laatste stand van de techniek zijn beveiligd.

Privacy by Default

Met Privacy by Default neemt u zowel technische als organisatorische maatregelen om ervoor te zorgen dat u alleen de persoonsgegevens bewaart die noodzakelijk zijn. Bijvoorbeeld door bij het laten abonneren op een nieuwsbrief niet meer gegevens vragen dan nodig is, of bij een app geen gebruik te maken van locatiegegevens als deze gegevens niets toevoegen.

6. Functionaris voor de gegevensbescherming (FG) / Data Protection Officer (DPO) – Artikel 37

Aanwijzen van de functionaris voor de gegevensbescherming

Stel een functionaris voor de gegevensbescherming (FG) aan. Overheidsinstanties en publieke organisaties zijn altijd verplicht om dit te doen. Ook wanneer uw organisatie op grote schaal individuen volgt, bijvoorbeeld door profilering van mensen voor het inschatten van risico’s, moet u een FG aanstellen.

7. Datalekken

Implementeer, passend bij uw organisatie, maatregelen om beveiligingsincidenten te detecteren en de gevolgen daarvan te beperken. Zorg voor documentatie van eventuele incidenten.

Melden datalek bij autoriteiten – Artikel 33

Melding van een inbreuk in verband met persoonsgegevens aan de toezichthoudende autoriteit

De AVG stelt strengere eisen aan het melden van datalekken. Zo bent u als organisatie verplicht om alle datalekken te documenteren. Dus niet alleen de datalekken waar een melding van gemaakt moet worden.

Richt een procedure Meldplicht datalekken in waarmee datalekken worden gedetecteerd en uiterlijk binnen 72 uur aan de Autoriteit Persoonsgegevens worden gemeld. Zorg ook voor documentatie van eventuele datalekken.

Melden datalek bij betrokkenen – Artikel 34

Mededeling van een inbreuk in verband met persoonsgegevens aan de betrokkene

Pas een procedure toe waarmee betrokkenen – indien een datalek voor deze betrokkenen nadelige gevolgen heeft – direct geïnformeerd kunnen worden over een gesignaleerd datalek.

Tot slot

Bewustwording

Het traject begint met bewustwording. Welke medewerkers binnen de organisatie moeten op de hoogte zijn van de nieuwe privacyregels? Wat is de impact op de organisatie en wat moet er binnen het bedrijf gebeuren om te voldoen aan de AVG? Maak verwerkingen en beschermingsmaatregelen transparant en overweeg om stakeholders gedurende, maar ook na afloop van het traject, periodiek te informeren over de gerealiseerde beveiliging van persoonsgegevens en de eventuele DPIA-rapportages.

Rechten van betrokkenen

De personen van wie uw bedrijf de persoonsgegevens verwerkt (de ‘betrokkenen’), hebben vanaf 25 mei 2018 verbeterde, maar ook meer rechten, zoals het recht op dataportabiliteit. Dit betekent dat zij het recht hebben om de persoonsgegevens te ontvangen die uw bedrijf van hen heeft. Hier kunt u uiteraard nu alvast rekening mee houden.

Verwerkersovereenkomsten

Besteedt uw organisatie de gegevensverwerking uit aan een derde partij, ofwel een verwerker? Bekijk in dat geval of de huidige contracten voldoen aan de eisen van de AVG. Zo niet, dan is het noodzakelijk om hier nieuwe afspraken over te maken en deze vast te leggen. In het geval dat uw bedrijf zelf verwerker of subverwerker is, zorgt u natuurlijk ook voor nieuwe contracten met de verwerkingsverantwoordelijke.

Leidende toezichthouder

Heeft uw organisatie vestigingen in meerdere lidstaten van de EU of is de gegevensverwerking van invloed op meerdere lidstaten? In dat geval hoeft u volgens de AVG maar met één privacytoezichthouder, de leidende toezichthouder, zaken te doen.

Toestemming

De AVG zorgt wat betreft persoonsgegevens voor strengere eisen aan het verkrijgen van toestemming van derden. Zo moet u verplicht aan kunnen tonen dat u toestemming hebt gekregen om deze gegevens te verwerken. Ook nieuw is dat betrokkenen deze toestemming net zo gemakkelijk weer kunnen intrekken.

Vraag een 30 minuten kosteloos telefonisch consult aan